آموزش ابزار Google Lighthouse و بهبود سرعت سایت

در دنیای دیجیتال امروز، سرعت و کیفیت بارگذاری صفحات وب نقش حیاتی در موفقیت یک سایت دارد. یکی از ابزارهای قدرتمند گوگل برای بررسی و بهینه‌سازی عملکرد سایت، Google Lighthouse است. این ابزار رایگان و منبع‌باز، به شما کمک می‌کند تا نقاط ضعف سایتتان را شناسایی کرده و با اجرای پیشنهادات آن، تجربه کاربری بهتری ارائه دهید.

Google Lighthouse چیست؟

Google Lighthouse یک ابزار رایگان و متن‌باز از طرف گوگل هست که برای ارزیابی کیفیت صفحات وب طراحی شده است. این ابزار به توسعه‌دهندگان، طراحان و متخصصان سئو کمک می‌کنه تا عملکرد سایت خودشون رو از دید فنی و تجربه کاربری بررسی کنن و نقاط ضعف رو شناسایی کنند.

• Performance عملکرد
• Accessibility دسترس‌پذیری
• Best Practices بهترین روش‌ها
• خدمات سئو و بهینه‌سازی برای موتورهای جستجو
• Progressive Web App (PWA)

با اجرای یک گزارش Lighthouse، شما می‌توانید ببینید که سایتتان از دید کاربران و موتورهای جستجو چگونه عمل می‌کند و چه مواردی نیاز به بهبود دارند.

نحوه استفاده از Google Lighthouse

برای استفاده از این ابزار، چند روش وجود دارد:

1 . از طریق مرورگر Chrome

وارد سایت مورد نظر شوید.

روی صفحه کلیک راست کرده و گزینه Inspect را انتخاب کنید.

در پنجره باز شده، سربرگ Lighthouse را انتخاب کنید.

پارامترهای مورد نظر را مشخص کرده و روی دکمه Analyze کلیک کنید.

2 . استفاده از افزونه Chrome

افزونه Google Lighthouse را نصب کنید.

پس از نصب، روی آیکون افزونه کلیک کرده و گزارش را اجرا کنید.

3 . از طریق Google PageSpeed Insights

این ابزار از موتور Lighthouse استفاده می‌کند و گزارش‌هایی مشابه ارائه می‌دهد.

بررسی گزارش Lighthouse

گوگل لایت هاوس چه مواردی را ارزیابی می‌کند؟

گزارش Lighthouse شامل ۵ بخش اصلیه که هر کدوم امتیازی از ۰ تا ۱۰۰ دریافت می‌کنند:

1 . عملکرد (Performance)

بررسی سرعت بارگذاری صفحه و تعامل کاربر با سایت. شامل معیارهایی مثل:

• FCP (First Contentful Paint): زمان نمایش اولین محتوای قابل مشاهده.
• LCP (Largest Contentful Paint): زمان نمایش بزرگ‌ترین عنصر محتوایی.
• TBT (Total Blocking Time): مدت زمان مسدود بودن تعامل.
• CLS (Cumulative Layout Shift): میزان جابجایی ناگهانی عناصر صفحه.
• TTI (Time to Interactive): زمان تا قابل تعامل شدن کامل صفحه.

2 . بهترین اقدامات (Best Practices)

بررسی رعایت اصول امنیتی و فنی مثل:

• استفاده از HTTPS
• جلوگیری از استفاده از APIهای منسوخ
• بهینه‌سازی کدهای جاوااسکریپت و CSS
• رعایت ساختار داده‌ها و متا دیتاها

3 . قابلیت دسترسی (Accessibility)

بررسی اینکه آیا سایت برای همه کاربران، از جمله افراد دارای معلولیت، قابل استفاده هست یا نه. مواردی مثل:

• استفاده از تگ ALT برای تصاویر
• کنتراست رنگ مناسب
• ساختار هدینگ‌ها
• قابلیت استفاده با صفحه‌خوان‌ها

4 . سئو صفحات (SEO)

تحلیل بهینه‌سازی سایت برای موتورهای جستجو. شامل:

• وجود تگ عنوان و توضیحات متا
• ساختار URL مناسب
• استفاده از تگ‌های کنونیکال و hreflang
• فایل robots.txt و نقشه سایت

5 . وب اپلیکیشن‌های پیش‌رونده (Progressive Web App)

بررسی اینکه آیا سایت شما قابلیت تبدیل شدن به یک PWA را دارد یا نه. شامل:

• استفاده از Service Worker
• قابلیت کار در حالت آفلاین
• نصب‌پذیری روی دستگاه‌های موبایل

فاکتورهای عملکرد (Performance) در Google Lighthouse

ابزار Lighthouse برای ارزیابی عملکرد سایت، از چند معیار مهم استفاده می‌کنه که به‌طور مستقیم با تجربه کاربری و Core Web Vitals مرتبط هستن:

1 . Largest Contentful Paint (LCP)

این المان زمان بارگذاری بزرگ‌ترین عنصر محتوایی قابل مشاهده در صفحه (مثل تصویر یا بلوک متنی بزرگ) را مشخص می‌کند. و این شاخصی برای سنجش سرعت بارگذاری محتوای اصلی صفحه است.

مقدار مطلوب: کمتر از 2.5 ثانیه.

2 . Total Blocking Time (TBT)

این المان مجموع زمان‌هایی که اجرای جاوااسکریپت باعث تأخیر در تعامل کاربر با صفحه می‌شود. و نشان می‌دهد چه مقدار از زمان بارگذاری، مرورگر درگیر اجرای اسکریپت‌ها بوده و نتونسته به تعاملات پاسخ بده.

مقدار مطلوب: کمتر از 200 میلی‌ثانیه.

3 .  First Contentful Paint (FCP)

این المان زمان نمایش اولین عنصر محتوایی (مثل متن یا تصویر) در صفحه را مشخص می‌کند. و اولین نشانه‌ای که کاربر می‌بیند و حس می‌کند صفحه در حال بارگذاری است.

مقدار مطلوب: کمتر از 1.8 ثانیه.

4 . Speed Index

این قسمت میانگین سرعتی که محتوای قابل مشاهده در صفحه ظاهر می‌شود. و ترکیبی از زمان‌های مختلف بارگذاری که تجربه کلی سرعت رو نشون می‌دهد.

مقدار مطلوب: کمتر از 3.4 ثانیه.

5 . Time to Interactive (TTI)

این قسمت زمان لازم تا صفحه کاملاً قابل تعامل بشود (یعنی کاربر بتونه کلیک کنه یا تایپ کنه و پاسخ بگیره). و نشان می‌دهد چه زمانی صفحه آماده پاسخ‌گویی به کاربره است.

مقدار مطلوب: کمتر از 3.8 ثانیه.

6 . Cumulative Layout Shift (CLS)

این قسمت میزان جابجایی ناگهانی عناصر صفحه در حین بارگذاری را نشان می‌دهد. اگر عناصر صفحه جابه‌جا بشوند، باعث تجربه بد برای کاربر می‌شود. (مثلاً وقتی می‌خواهید روی دکمه‌ای کلیک کنید و ناگهان جابه‌جا می‌شود).

مقدار مطلوب: کمتر از 0.1

چگونه با استفاده از Lighthouse سرعت سایت را بهبود دهیم؟

بعد از دریافت گزارش، می‌توانید از پیشنهادات Lighthouse برای بهینه‌سازی استفاده کنید. برخی از اقدامات مهم عبارت‌اند از:

بهینه‌سازی تصاویر: استفاده از فرمت‌های جدید مثل WebP و کاهش حجم تصاویر

کاهش درخواست‌های HTTP: ترکیب فایل‌های CSS و JS

استفاده از کش مرورگر: برای کاهش زمان بارگذاری صفحات

لود تنبل تصاویر (Lazy Loading): بارگذاری تصاویر فقط زمانی که در دید کاربر قرار می‌گیرند.

حذف کدهای بلااستفاده: مثل CSS یا JSهایی که در صفحه استفاده نمی‌شوند.

تفاوت Google Lighthouse با PageSpeed Insights

هر دو ابزار توسط گوگل ساخته شدن و هدفشون بهبود عملکرد سایت‌هاست، اما تفاوت‌هایی دارند:

PageSpeed Insights از موتور Lighthouse استفاده می‌کنه، اما داده‌های واقعی کاربران (از Chrome UX Report) رو هم در گزارشش لحاظ می‌کند.

تفاوت Lighthouse با Core Web Vitals

اینجا باید تفاوت بین ابزار و معیار رو بدونیم:

Lighthouse یک ابزار آزمایشیه که عملکرد سایت رو در شرایط شبیه‌سازی‌شده بررسی می‌کنه. Core Web Vitals مجموعه‌ای از معیارهای تجربه کاربریه که گوگل برای رتبه‌بندی سایت‌ها استفاده می‌کند.

نکته مهم: امتیاز Lighthouse تأثیری در رتبه گوگل ندارد، اما Core Web Vitals مستقیماً در رتبه‌بندی سایت نقش دارند.

چرا امتیازهای Lighthouse با هر بار تست متفاوت است؟

این یکی از سوالات رایج و مهمه! دلایل تغییر امتیازها:

شرایط لحظه‌ای مرورگر: حافظه، تب‌های باز، افزونه‌ها و بار CPU می‌تونن روی نتیجه تأثیر بذارن.

شبکه و اتصال اینترنت: حتی در حالت شبیه‌سازی، نوسانات شبکه تأثیرگذار هستن.

موقعیت سرور و CDN: اگر سایت از CDN استفاده کنه، موقعیت جغرافیایی تست‌کننده می‌تونه سرعت رو تغییر بده.

محتوای پویا: اگر صفحه شامل تبلیغات، اسکریپت‌های متغیر یا محتوای داینامیک باشه، هر بار بارگذاری متفاوت خواهد بود.

تغییرات جزئی در کد سایت: حتی آپدیت‌های کوچک می‌تونن امتیاز رو تغییر بدن.

برای گرفتن نتیجه دقیق‌تر، بهتره چند بار تست انجام بدی و میانگین بگیری یا از حالت Incognito استفاده کنی تا افزونه‌ها تأثیر نذارن.